|
|
ÖRNEK BİR FOTOĞRAF EDİTÖRÜ
STEFAN LORANT
Gerçek adı Lorant Istvant olan Stefan Lorant 1901 yılında
Budapeşte'de doğdu. Babası, Budapeşte'deki en büyük fotoğraf stüdyosu olan
Erdelyi'nin yöneticisiydi. Küçük yaşlarda fotoğraf çekmeye başlayan Lorant'ın
fotoğrafları, 1914 yılında Budapeşte dergi ve gazetelerinde yayınlanmaya
başladı. 1916 yılında bir filmin fotoğraflarını çekti. 1919 yılında siyasi
çatışmalar nedeniyle ülkesinden ayrılmak zorunda kalan Lorant, Almanya'ya vize
alamadığı için Çekoslovakya'ya gitti, burada küçük bir orkestrada kemancı
olarak iş buldu. Daha sonra gittiği Viyana'da Mozart'ın yaşamı üzerine
çevrilen bir filmde önce set fotoğrafçısı, sonra da ikinci kameraman olarak
çalıştı. Stefan Lorant'ın sinema kariyeri daha sonra Berlin'de devam etti,
burada kameraman, senaryo yazarı ve yönetmen olarak sekiz film prodüksiyonunda
görev aldı. (1)
Film endüstrisinde çalışmaktan yorulan Lorant, Almancası da
yeterli düzeye gelince 1923 yılında Neue Berliner Zeitung dergisinden
başlayarak gazeteler için makaleler yazmaya başladı. 1925 yılında çalışmaya
başladığı Das Magazin'in baş editörlüğüne yükseldi. Daha sonra sırasıyla Ufa
Magazin, Der Ton ve Bilder Courier dergilerinde çalıştı. Ancak Lorant'ın
editörlük kariyerinin en yaratıcı dönemi Haziran 1929 tarihinde MIP'in Berlin
editörlüğüne getirilmesiyle başlar. Kısa süre sonra 1933 yılında Hitler
yönetimi tarafından "koruyucu gözaltı"na alınacağı tarihe kadar sürdüreceği
baş editörlüğe getirilir. (2)
Lorant, AIZ dergisinde uygulanan yaratıcı sayfa tasarımı
anlayışından etkilenerek, kendi dergisinde de dinamik sayfa tasarımları
uygulamaya başladı. Stefan Lorant söz konusu yıllardaki fotoğraf editörlüğü
konusunda şu görüşleri savunur:
"Bugün fotoğraf editörlüğü çoğunlukla bir grubun oydaşımı
şeklindedir. Yirmili yıllarda kimse bana gelip ne yapacağımı söylemezdi -ne
yayıncı, ne dergiyi finanse eden kişi, hiç kimse-. Dergiye ne gireceği
konusunda tek yetkili bendim, hayal gücümü kullanabilirdim. O günlerin
dergileri bu günlerin dergilerinden çok daha kişiseldi. Biri yirmili yıllarda
resimli dergilerinin sayfalarına baktığında editörün stilini hemen tanırdı;
foto röportaj Berliner Illustrierte'den mi, yoksa Müncher veya Köllner'den mi
hemen bilirdi -editörün stilini tanıyabilirdi. Bugün bu haftanın Life'ına mı,
yoksa altı yıl öncekine mi baktığınızı bilemiyorsunuz -tümü tasarım ve içerik
olarak aynı." (3)
Lorant'ın MlP'in Berlin editörlüğünü yaptığı dönemde kentte
8 fotoğraf ajansı vardı. Simon Guttmann'ın yöneticisi olduğu Dephot fotoğraf
ajansı Lorant'a çok sayıda fotoğraf sağlıyordu. Guttmann gibi kişilerin
yönetiminde fotoğraf ajansları yeni bir rol üstlenmişlerdi. Arşiv oluşturma ve
finansal konuları üstlenmenin yanı sıra, ajanslar artık dizi fotoğraf
fikirleri geliştiriyor ve bunların gerçekleşmesini de sağlıyorlardı. Stefan
Lorant, fotoğraflarla, kelimeleri bir araya getirmedeki ustalığıyla resimli
haber dergilerinin biçimlenmesine önemli katkılar sağladı. Fotoğraflara eşlik
eden altyazılar anlamlarını tekrarlamak için değil, onları daha iyi açıklamak
için seçiliyordu. (4)
Lorant, fotoğraf seçimi için kullandığı kıstasları basitçe
şöyle ifade ediyordu:
"Fotoğrafta poz verilmemeli; kamera, eğitimli bir
gazetecinin, çağdaş olayları olduğu gibi kaydeden not defteri gibi olmalı;
insanlar görünmek istedikleri gibi değil, gerçekte oldukları gibi
fotoğraflanmalı, foto röportaj, salt küçük sosyal klikleri değil, her türden
kadın ve erkeği konu almalı; günlük yaşam, gerçekçi, sıkıcı olmayan bir
şekilde yansıtılmalı." (5)
Stefan Lorant İngiltere'de 1934 yılında Weekly Illustrated,
1938 yılında ise Picture Post (yanda) dergilerini kurdu. Alman fotojurnalistik
deneyimini aktardığı bu dergi 1,700,000'e ulaşan tirajıyla İngiltere'nin en
etkili resimli dergilerinden biri oldu. Alman fotoğrafçılardan Kurt Hutton
(Kurt Hübschmann) ve Felix Man'ın yanı sıra, İngiliz fotoğrafçılardan Humprey
Spender ve Bill Brandt'ın da çalıştığı dergi, Lorant'ın İngiliz
fotojurnalizmine yaptığı en önemli katkılardan biri olarak değerlendirilir.
1940 yılında ABD'ye göç eden Lorant, 1941 yılında
yayımladığı Lincoln: “His Life in Photographs” adlı fotoğraflı biyografi
kitabı ile kitap yayıncılığında yeni bir janrın da öncüsü oldu.(6) 1997
yılında yönetmen Paul Cohen, Stefan Lorant'ın yaşamını konu alan otobiyografik
bir film gerçekleştirdi. Hollanda yapımı olan ve "Stefan Lorant: The Man in
Pictures" adını taşıyan 48 dakikalık video filmde Stefan Lorant,
fotojurnalizmin babası ve resimli biyografinin mucidi olarak tanımlanmaktadır.
Topluma hitap eden konuların bulunmasında altıncı bir hisse sahip olduğu
vurgulanan Lorant, bu becerisini önce Almanya, daha sonra da Picture Post
dergisinin editörlüğünü yaptığı İngiltere'de etkin bir biçimde kullanmıştır.
(7)
Stefan Lorant 14 kasım 1997'de yaşama gözlerini yumdu.
Kaynakça:
(1) www.getty.edu/gri/htmllfındingaids/lorant_m5.html
(2) Aynı web sitesi
(3) "Photojoumalism in the 1920s: A Conversation between Felix H. Man,
Photographer, and Stefan Lorant, Picture Editor" Beaumont Newhall (ed),
Photography : Essays and Images : Illustrated Readings in the History of
Photography, The Museum of Modern Art, New York, 1980, s. 274
(4) www.getty.edu/gri/hünlfindingaio/lorant_m5.html
(5) Aktaran John R. Whiting, Photography is A Language, (New York: Ziff-Davis,
1946), Kaynak: wwv. getty.edu/gri/htmlfindingaids/lorant_m5. html
(6) Helmut & Alliot Gemsheim (1965), s. 252-53
(7)
http://www.damocles.nl/idfa/9711/catalogus/lorant.html
"Örnek bir fotoğraf editörü:
Stefan Lorant",
Anadolu Ünv. İletişim Bilimleri Fakültesi
Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. MERTER ORAL'ın "Weimar Cumhuriyeti`nden
günümüze fotoğraf ajanslarının fotojurnalizme katkıları" başlıklı doktora
tezinde yer almaktadır.
|
|
|
|