Basın Fotoğrafçılığında önemli bir kilometre taşı kuruluş:
BLACK STAR

Yard. Doç. Dr. MERTER ORAL

Uzun yıllar Black Star ajansının başkanlığını yürüten Howard Chapnick'in deyişiyle "1920'lerde Almanya'da filizlenen, 1930'larda İngiltere, Fransa ve ABD'ye aşılanan, 1940'lı ve 1950'li yıllarda uluslararası boyutlara ulaşan fotojurnalizm"in, (1) ABD'de kurumlaşmasında Black Star fotoğraf ajansının önemli katkıları bulunmaktadır.

Fotoğraf tarihçisi William S. Johnson'a göre "1930'ların sonlarında dergiler ile fotoğrafçılar arasında giderek artan irtibat talebi, fotoğraf ajansları tarafından karşılandı... Black Star bu dönemde hizmet veren birkaç ajans arasında en iyilerinden biriydi."(2)

Alman Yahudi göçmenleri tarafından kurulan Black Star, özellikle Hitler Almanya'sından kaçan Avrupa'lı fotoğrafçılar için New York'un ortasında bir küçük Avrupa idi. Günümüzün çok sayıda tanınmış fotoğrafçısı Black Star'da çalıştı. Kurucularından Ernst Mayer'in belirttiğine göre, Black Star'ın ilk kurulduğu yıllarda ajansa çalışan fotoğrafçılar arasında, Fritz Goro, Philippe Halsman, Andreas Feininger, Walter Sanders, Wolfgang Weber, Dr. Paul Wolff, Woltar Bosshard, Herbert Gehr, Roman Vishniac, David Seymour, Robert Capa, Ralph Crane, Victor de Palma, Frİtz Henle, Werner Wolff ve Kurt Severin bulunuyordu. Ayrıca geçtiğimiz yüzyılın en iyi foto röportajcılarından biri olarak nitelenen W. Eugene Smith de 1938-43 yılları arasında Black Star'da çalıştı. (3)

Günümüzde halen işlevini sürdüren ve dünyanın sayılı ajansları arasında yer alan Black Star, özellikle kurulduğu ilk yıllarda Life dergisi ile kurduğu özel ilişki ve kurucularının deneyimleri sayesinde fotoğraf ajansları arasında bir stereotip olarak kabul edilmektedir.

BLACK STAR'IN KURULDUĞU ORTAM

Black Star fotoğraf ajansı 1935 yılında üç Alman göçmen tarafından kurulmuştur. Bunlar, Berliner lllustrierte Zeitung'un editörü Kurt S. Safranski, yayıncı Kurt Kornfeld ve Almanya'da Mauritius adlı fotoğraf ajansının eski sahibi Ernest Mayer'dır. Kurucular, fotoğraf ajansının yanı sıra kitap yayıncılığı yapmak, Avrupa'da tanıdıkları yazarları ABD'li okurlara tanıtmak istiyorlardı. Ancak bu isteklerini gerçekleştirme olanağı bulamadılar

(4). 1930'ların başında ABD basın devleri Randolph Hearst ve Henry Luce, Avrupa'da yayınlanan resimli haber dergilerini örnek alan bir yayın planlıyorlardı. ABD'ye 1934 yılında gelen Kurt Safranski, Hearst grubu için çalıştı ve Almanya'daki deneyimleri ışığında bir de örnek sayı hazırladı.(5) Ancak Safranskİ'nin çabaları sonuç vermeyecek, Avrupa dergilerini örnek alan ilk dergi Henry Luce'in Life dergisi olacaktı.

Depresyonu izleyen yıllarda kurulmuş olmasına karşın Black Star kurucularından Ernest Mayer bu durumu bir avantaj olarak değerlendirir:

"Eğer beş yıl önce gelmiş olsaydık, var olma olanağımız olmazdı. Yeni fikirler gelişemezdi. (Black Star'ın kuruluşu) tam zamanında gerçekleşti. Tarihi incelerseniz en iyi şeylerin en kötü zamanlarda yapıldığım görürsünüz." (6)

Ekonomik olarak pek de elverişli olmayan bu dönem, Black Star için avantajlar da sağlamıştır. New York'ta ekonomik durgunluk nedeniyle pek çok işyerinin kapanmış olması nedeniyle, ev sahipleri, kiracılarına özel koşullar sunmak zorunda kalmışlardır. Bir binada iki oda kiralayarak işe başlayan Black Star, yapılan antlaşma gereği ilk altı ay hiç kira ödememiştir.

Black Star'ın kurucularından her biri fotoğraf ajanı olarak görev yapıyordu ve kendi müşteri portföyünden sorumluydu. Kurt Kornfeld, fotojurnalizm konusunda ajansın diğer ortakları kadar deneyimli olmasa da, en önemli müşterileri Life dergisinden sorumluydu. Kurt Safranski İse ajansın "fikir adamı" olarak, zamanının çoğunu ajansta geçirir ve fotoğrafçılarla potansiyel fotoğraf konulan üzerinde çalışırdı. (7)

BLACK STAR'IN İŞLEVLERİ

Black Star, bir fotoğraf ajansı olarak, aralarında New York Times'ın da bulunduğu gazetelere, kitap yayımcılarına, sanayi ve reklam sektörüne fotoğraf servisi yapıyordu. Ancak bu müşterilerden Black Star için en karlı ve prestijli olanı Life dergisini yayımlayan Time Inc. idi. Black Star fotoğrafçılarının çektiği foto röportajlar en çok dergi formatına uyuyordu. (8)

Black Star İle Life dergisi arasında, ajansın sonradan başkanlığını da yapan Howard Chapnick'in deyişiyle, sembiyotik bir ilişki başlayacak, bu ilişki, Black Star'ın Life dergisine önemli katkılarda bulunmasını sağlayacaktı. Ajansın işlevi, salt Life dergisine katkılarıyla sınırlı kalmayıp, kurulduğu dönemin özel koşulları nedeniyle, göçmen Avrupalı fotoğrafçıların Amerikan toplumuna uyumu, Avrupa fotojurnaİistik pratiklerin Amerikan fotojurnalizmine entegrasyonu gibi işlevler de içerecektir. Black Star ayrıca yeni fotojurnalistik projelerin geliştirilmesini sağlamış ve bunların finansmanı konusunda fotoğrafçılara destek olmuştur.

AVRUPA FOTOJURNALİZMİNİN EKLEMLENMESİ

Blcak Star'ın işlevlerinden biri Avrupa'da kurumlaşan fotojurnalistik deneyimlerin Amerikan fotojurnalizmine tanıtımı ve entegrasyonudur. Doğal olarak Black Star ABD'de kurulan ilk fotoğraf ajansı değildi. Amerika'da fotoğraf ajansı deneyimi 19. yüzyılın sonlarına dayanır. Örneğin Amerikan haber fotoğrafçılığının babası olarak nitelendirilen George Grantham Bain (1865-1944) New York kentindeki fotoğraf ajansını 1898 yılında kurmuştur. Ajans kendi fotoğraflarının yanı sıra diğer ajanslardan edindiği fotoğrafları yüz civarında gazeteye dağıtıyordu. Bu ajansın arşivi 1948 yılında Kongre Kütüphanesi tarafından satın alınmış olup, 120,000 cam negatif ve 240,000 kadar da baskıyı içermektedir.(9)

ABD'de modern fotojurnalizm, bu ülkedeki ilk resimli haber dergisi olma özelliğini taşıyan Life dergisinin kurulmasıyla başlamıştır. Nazi Almanya'sından kaçan birikimli fotoğraf editörleri, ajans sahipleri ve fotoğrafçılar, geldikleri bu yeni ülkede kendi fotojurnalistik deneyimlerini aktararak, Amerikan fotojurnalİzminİn gelişmesine önemli katkılar sağlamışlardır. Black Star ajansı salt fotoğrafçılarla basın kuruluşları arasında bir köprü işlevi üstlenmekle kalmamış, fotojurnalistik fikirlerin geliştirilerek yaşama geçirildiği yaratıcı bir yapı sergilemiştir. Ajansın kurucularından Ernest Mayer Almanya'da Mauritius adlı ajansı ile Alman resimli dergilerine hizmet verdiği dönemde, gazetelerden kupürler keserek potansiyel foto röportaj konuları bulmaya çalışmıştır. Mayer aynı pratiği Black Star ajansında da sürdürmüş, hafta sonları gazetelerden kestiği kupürlerden potansiyel foto röportajlar bulmaya çalışmıştır. (10)

1941-51 yılları arasında Black Star'da çalışan, sonraları Life dergisine katılan Ralph Crane, ajansın kendisine yeni foto röportaj konulan bulunması ve bunların satılmasında müthiş yardımcı olduğunu belirtir. Çekilen foto röportajların yüzde sekseni satış olanağı bulmuştur.
(11)

Fotoğrafçıların dergilerle olan ilişkilerinin yürütülmesinde bir aracı kurum olarak fotoğraf ajanslarının kullanımı Avrupa'da bir gelenekti. Avrupa'dan ABD'ye göç eden fotoğrafçılar, bu geleneği sürdürerek, fotoğraflarını basın yayın organlarına pazarlayacak kanallar aradılar. Başka ajanslar da olmasına karşın, en çok tercih edilen ajans Black Star'dı.(12)

Black Star, fotoğrafçıların dergilere ajans kanalıyla ulaşma geleneğini ABD fotojurnalizmine aşılamıştır.Bu arada Alman resimli dergilerinde kullanılan foto röportaj tekniği de yine bu konuda deneyimli Black Star kurucuları ve bu ajansta çalışan göçmen fotoğrafçılar tarafından Amerikan fotojurnalizmine taşınmıştır. Black Star kurucularından Ernest Mayer'a göre, Black Star'ın en önemli görevi, foto röportaj fikrinin editörlere kabul ettirilmesiydi.(13) Black Star, uzun yıllar sürecek işbirliğinde, Life dergisine foto röportaj önerileri de götürmüştür.

Avrupa'da yaygın olarak kullanılan foto röportaj tekniğinde fotoğrafçılar üç tür çekim açısı kullanmışlardır. Bunlar, konunun etrafıyla birlikte sunulduğu geniş ölçek, konunun temel unsurlarının daha yakından verildiği orta ölçek ve konunun detaylarının vurgulandığı yakın plan çekimdir. Almanya'daki BİZ ve MIP dergilerinde yayınlanan foto röportajlarda bu üç çekim ölçeği de kullanılmıştır. Ancak bu dergilerde kullanılan foto röportajlar, genellikle bir ile üç sayfa arasında değişirken,(14) Life dergisinde yayınlanan foto röportajlar, altı ile sekiz sayfaya yayılıyordu."(15) Böylece Life, konuları daha derinlemesine işleme olanağı buluyordu.