- ''KÖTÜ VE ÜZÜCÜ OLAY GÖRÜNTÜLERİNİN İNSANLAR ÜZERİNDE İYİ BİR ETKİ BIRAKMADIĞINI BİR BİZ TÜRKLER ÖĞRENEMEDİ. BAZEN GAZETELERİN BİRİNCİ SAYFALARI KORKU FİLMİ GİBİ OLUYOR."

Ercan Arslan, İran'da.

Dijital fotoğrafın yaygınlaşması ile birlikte en çok maruz kaldığımız soru, fotoğraf üzerinde oynama yapıp yapmadığımız oluyor. Bir basın fotoğrafçısı olarak sizin bu konuya yaklaşımınız nedir?

Dijital teknoloji, fotoğrafta devrim değil, evrim olarak kabul ediliyor. Foto muhabirleri kendi işlerine daha çok sahip çıkmaya başladılar. Fotoğrafta var olanı çıkarmak ya da olmayanı koymak ahlaki bir durum. Bu tarz oynamaları doğru bulmuyorum ama masumane oynamalar fotoğrafın sunumun etkiliyor. Bunlar yıllar önce karanlık odada yapılanlar kadar olmalı.

“Bu fotoğrafımı çok seviyorum” diyebileceğiniz somut bir örnek verebilir misin?

Her fotoğrafçı, çektiği fotoğrafın hem annesi hem de babası olmalı ve ona sahip çıkmalı. Fotoğrafın görevi sınırlı olmamalı. Ben yıllar sonra da göreceğimi düşündüğüm fotoğraflarımı çok seviyorum.

Sizi en çok heyecanlandıran konular hangileri?

Mesleğimiz sürprizlere açık, içinde bu heyecanla yaşıyor. Beni daha çok, tekrarı mümkün olmayan konular heyecanlandırıyor.

“Keşke orada olsaydım ve fotoğraflasaydım.. ” cümlesinin devamını getirebilir misiniz?

Her foto muhabiri "keşke" lafını çok kullanır. Bu çok doğal çünkü foto muhabirliği egosu çok yüksek bir meslek ama nefsine hakim olmak, kendini terbiye etmek de bir meziyet. Gerçekçi olmayı da ihmal etmemek lazım. "Keşke orada olsaydım" dersiniz ama orada değil, buradasınız. Hayat devam ediyor.

Haber fotoğrafı çekmenin dışında bir grup foto muhabiri arkadaşla birlikte periyodik olarak fotoğraf toplantıları yaptığınızı da biliyorum. İçeriği nedir bu toplantıların?

Türkiye'de haber fotoğrafı ve foto muhabirliği basın sektöründe maalesef hak ettiği önemi ve değeri görmemektedir. Bunun sorumlularından biri de bence foto muhabirlerinin kendisidir. Bir gazete ya da editör sizi anlamayabilir. Fotoğrafınızı yaşatmayabilir ama siz fotoğrafınızı başka alanlarda yaşatabilir, başkaları ile paylaşabilirsiniz. Bizler de sık sık yakınmak yerine, somut bir adım atalım dedik. Fotoğrafevi'nin sahibi Hasan Şenyüksel ve Zaman Gazetesi'nden Selahattin Sevi ile foto muhabirleri ve fotoğrafın akademisyenlerini bir araya getirerek foto muhabirlerinin fotoğraf konuşmalarını tartışmaları ve paylaşmaları için her hafta cumartesi akşamları Fotoğrafevi'nde bir toplantı organize ediyoruz. Her hoca birinci buluşmada kendi konusunu uygun fotoğraflarla destekleyerek anlatıyor. İkinci buluşmada bizim o derse uygun olarak çektiğimiz fotoğrafların üzerinden konuşuyoruz. Örneğin, Marmara Üniversitesi’nden Oktay Çolak hoca "ışık" ile ilgili ders anlatıyor; ona uygun fotoğraflar gösteriyor. İkinci hafta hep birlikte bizim fotoğrafları değerlendiriyoruz. Amacımız ürettiklerimizi paylaşmak ve kalıcı projeler yapmak. Mart ayında açacağımız sergi bu toplantıların ilk meyvesi olacak.

Ercan Arslan, Çanakkale Şehitlerini Anma Günü'nde çektiği fotoğrafları gazetesine geçmek için dizüstü bilgisayarını kullanıyor. Bu sırada yoğun güneş ışığı altında ekranı daha rahat görebilmek için "foto muhabiri taktiği" uyguluyor:)

World Press Photo’nun İstanbul’da gerçekleştirdiği Workshop’a da katılmıştınız. Neler yapıldı orada? Size bir şeyler kazandırdı mı bu çalışma?

Dünyanın bir çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de foto muhabirlerinin profesyonellik ve organizasyon derecesi oldukça sınırlıdır; bunları eğitim yetersizliği, uluslararası fotoğrafçılık alanıyla oldukça sınırlı bir ilişkinin olması, fotoğrafın iletişimde değerinin bilinmemesi, olmayan fotoğraf editörleri diye sıralayabiliriz. World Press Photo bu noktada bazı ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de "Workshop"lar düzenledi. Üç yıl süren bu çalışmalar oldukça verimli geçti. En basit haliyle, dünyaca ünlü fotoğrafçılar ve editörler bizlerin fotoğrafları üzerinden birtakım değerlendirmeler yaptılar ve böylece kendimizi boy aynasında görme fırsatı bulduk.

Dünyaca ünlü isimlerin gözetiminde bir şeyler ürettiniz o Workshop’ta. Türk foto muhabirlerine ilişkin kanılarını paylaştılar mı sizlerle?

Foto muhabirliğinin sınırları çizilmemiştir. Hiçbir foto muhabirinin de “Ben oldum” diye sevinmemesi ve ahkâm kesmemesi gerekir. Bizde de kendilerini filozof foto muhabiri olarak gören arkadaşlarım çok olduğundan, ahkam kesmeye bayılırlar. Bu seminerde gördük ki, bu işler o kadar da kolay değilmiş. Yapılan ilk Workshopta ellerimizdeki mevcut portfolyoları gösterdik ve Türkiye'de foto muhabiri olmak üzerine düşüncelerimizi aktardık, onlar da bizlere bir foto muhabiri nasıl olmalı, editör nasıl olmalı gibi konularda deneyimlerini aktardılar. Daha önceden kendini ulaşılmaz foto muhabiri olarak gören arkadaşlardan birine “Sen uzaydan gelmiş gibi fotoğraf çekiyorsun” demişti. Bir diğerine, elindeki portfolyo ile hiçbir yerde dikkate alınmayacağını söylediler, bu arkadaşlardan bazıları Workshop’ı bırakmak zorunda kaldı; bazıları da üç yılın sonunda kendini olumlu yönde yeniledi. Daha önce elinde hiç portfolyosu olmayan arkadaşlar bu işin önemini kavradılar.

Son günlerde gazetenin hafta sonu eklerinde de sıklıkla görmeye başladık fotoğraflarını. Bunlar genelde röportajları fotoğraflamak şeklinde oluyor. Bir ön hazırlık yaşıyor musunuz bu röportajlar için?

Röportaj yapılacak kişinin kim olduğunu öğrendikten sonra, fotoğraf çekeceğim mekana ve zamana müdahale etmek isterim. Bunda zaman zaman başarılı olsam da çok sıkıntı yaşadığımı söylemeliyim. Gittiğim kişiye kararlılığımı, nasıl fotoğraflar çekmek istediğimi anlatırım; iyi bir iletişim kurmaya özen gösteririm. Fotoğraf çekeceğim noktaları önceden tespit ederim. Bu tür işlerde kararsız olmak büyük handikap. Birlikte gittiğiniz muhabir çok önemli; çünkü muhabir- foto muhabiri arasındaki ilişki, konuşulan kişinin foto muhabirine bakışını etkiliyor.

Ercan Arslan, kar altındaki İstanbul'u fotoğraflarken.

Ne tür zorluklar yaşıyorsunuz bu tarz çekimlerde?

Röportaj yapılacak mekanın fotograf için kötü ve çekim için iyi bir saat olmayışı, üstüne üstelik röportaj yapılacak kişinin olumsuz tavrı, zamanın sınırlı oluşu bu tarz röportajların temel sorunları. Bir Hülya Avşar röportajı için Ahmet Tulgar’la Ayvalık'a gitmiştik. Çok memnun kaldığımız bir çalışma yaptık. Haber gazetede çıkınca, Hülya Avşar övgü dolu sözlerle teşekkür etti. Daha sonra Can Dündar röportaj yapmak istedi Hülya Avşar’la. Fotoğraf çekimi için de Darüşşafaka lisesinin tenis kortunu seçmişler. Ben oranın röportaj için uygun olmadığını söyledim ama yine de gittik. Florasan lambalarla aydınlatılmış kapalı mekanda buluştuk. Can Dündar da tenis kıyafetini giymiş, maç başlayacak. Hülya Avşar bana “Saçlarım bozulmadan fotoğraflarımı çek” dedi. Ben de kendimi tanıtıp Ayvalık’ta yaptığımız çalışmayı hatırlattım. Burada fotoğraf çekmek istemediğimi söyledim. “Sen nerede istiyorsun?” diye sordu. Ben de bir mekan söyledim, çok hoşuna gitti. “Hemen gidelim” dedi. Can Dündar da itiraz etmeden, çok memnun olacağını, tenis maçını daha sonra da yapabileceklerini söyledi. Biz oradan ayrıldık ve yine çok memnun olduğumuz bir çalışma yaptık.

ÖDÜL ALDIĞI YARIŞMALARDAN BAZILARI;