İyi bir foto röportaj için gerekli 5 fotoğraf

Tolga Adanalı  –  

Foto röportajın ”babası” sayıılan Eugene Smith’in ünlü çalışması Country Doctor

1980′lerin başında yükselişe geçen, 80′lerin sonundan 2000′lerin ortalarına kadar duraklama dönemini yaşayan foto röportaj, dijital fotoğraf ve internetin ortaya çıkışıyla günümüzde sınırları olmayan bir ortama kavuştu ve adeta altın çağını yaşıyor. Bu işe ilgilenen fotoğrafçı sayısı bugün belki binli rakamlarla ifade edilebilir ve tekil karelerde aradığını bulamayan meraklı sayısı giderek artıyor.

Fotoğrafa  ‘ses’ ve ‘video’nun da dahil olmasıyla yaratılan – foto röportajın günümüzdeki ismi de diyebileceğimiz -’multimedyalar’ı internette kolay bir arama ile hepimiz bulabiliyoruz. Peki foto röportaj ya da multimedyanın etkili olabilmesi için ne tarz fotoğraflar çekmeliyiz ? Bu işi doğru yapıyor muyuz ? Çoğumuz bir World Press Photo ödülü almayı istiyoruz ama bunun için ne kadar bilgi birikim sahibiyiz ve nelere dikkat etmeliyiz ? Poynter Enstitüsü’nden Keith Jenkins’in yayınladığı bu makale buna ışık tutuyor.  Pek çok fotoğrafçının yakından tanıdığı isimlerin görüşlerini alan Jenkins işin sırrının 5 kare kuralına dikkat etmekten geçtiğini söylüyor.

Ancak, 5 maddelik bu makaleye geçmeden önce kısa bir analizle foto röportajın öncüsü Eugene Smith’den sözü açarak sizin konuyu daha iyi algılamanıza yardımcı olmaya çalışacağım.

20. yüzyılın en büyük foto röportajcılarından biri kabul edilen Eugene Smith, dijital fotoğrafın ulaştığı bugünkü nokta ve internet çağını kaçırdığı için heralde mezarında yas tutuyordur. Smith’in ”Country Doctor”, ”Nurse Midwife Delivering Baby”, ”Pittsburgh”, ”Minamata” gibi ünlü çalışmalarının ses ile desteklendiğini düşünebiliyor musunuz ?

Smith bu dünyadan göç etti ama günümüz fotoğrafçıları büyük ustanın bakış açısına ulaşabilmek için büyük bir mücadele veriyorlar. (Bunlardan biri de benim) Smith, foto röportajın kümülatif etkisini ortaya çıkarmakta büyük bir isimdi. Yani, fotoğrafları bir araya getirerek bir bütün yaratıyordu ve birbirinden bağımsız karelerin yarattığı bu etki çok güçlüydü. Günümüzde  foto röportaj yapmak için yola çıkanları çoğu ne yazık ki birbiriyle bağlantısız fotoğraf karelerini üst üste çekip bunları yanyana sıralayor ve izlenime sundukları bu fotoğraf topluluğuna da foto röportaj diyorlar.

Çağımızda, bizim emrimizde olan teknoloji sayesinde görsel ve sese bir soluk ve derinlik verebiliyoruz. Pek çok foto muhabiri ”audio storytelling” olarak isimlendirilen sesle destekli foto röportajı öğrenirken bir kısmı videoya geçti bile. Teknolojiyi kullanmak tabii ki çok güzel ama temeli sağlam tutmadıktan sonra ses ve videonun bir önemi yok. O temel de foto röportajda doğru kareleri çekmek ve seçmekten başka birşey değil !

Washington Post Editörü : ”Foto röportajı öğrenmek için İyi, Kötü, Çirkin’in düello sahnesini izleyin”

Washington Post’un fotoğraf editörü Joe Elbert da günümüzde foto röportajlarda yaşanan problemın çözümünü buna bağlıyor. Elbert iyi bir foto röportaj yapmak için ne tür kareler çekmek gerektiğini soranlara çok farklı bir örnek veriyor : ”Sergio Leone’un Clint Eastwood’lu ”İyi, Kötü, Çirkin” filminde mezarlıktaki düello sahnesi size fotoğraf, foto röportaj ve sesin kullanımı hakkında çok şey öğretir. Tabiki amacımız burada ”Evinin garajında elinde laptopları ile yeni Kubrick’ler” yaratmak değil, fotoğrafçılara bir konu hakkında çektikleri fotoğrafları doğru şekilde çekmeleri ve onlardan bir hikaye yaratmalarını sağlamak.” (Bir de bu hikayelerin, sadece bizim çok platformlu çağımızda yapılması mümkün olan ses ile desteklendiğinde düşünün. Ortaya derinliği olan, saygın ve akıcı eserler çıkacak.)

 

Bu uzun girişten sonra, şimdi Poynter’dan Keith Jenkins’in güçlü bir foto röportaj için gerekli 5 fotoğraf karesini anlattığı listeye geçelim :

Birinci Kare : Genel anlatım – Plan belirleme

Hikayeniz nerede geçiyor ve bu hikayenin geçtiği yer ne tür birşeye benziyor ? Bir bina mı, bir şehir mi, bir eski mezarlık mı ? İzleyicilerinizi olayın içine dahil etmenin en iyi yolu hikayenin geçtiği yeri genel olarak gösteren bir kareye yer vermektir.

Bu hikayede bir küçük kasabadaki sağlık kliniği anlatılacak ve foto muhabiri doğru bir şekilde onu genel olarak yansıtmış. John Poole/NPR

 

İkinci Kare : Yakın plan çekim

İkinci önemli kare ile yeteneğinizi ortaya koyacaksınız. Olayın geçtiği yeri genel olarak aldıktan sonra sıra ana konuyu biraz daraltıp izleyiciye vermeye geldi. Bu kare olaya biraz daha yakın plandan bakmanızı sağlamalı.

Bu fotoğrafta hikayenin kaynağı olan yer görülüyor. John Poole/NPR

 

Üçüncü Kare : Portre

Ana nesneniz ne ve neye benziyor ? Eğer bir insan portresi çekecekseniz bu geleneksel olarak omuz üstü bir portre olabilir ya da kişinin çevresini de karenin içine alan biraz daha geniş bir portre de olabilir. Genellikle en doğrusu birden fazla portre çekmektir, çünkü iyi bir multimedyada portreler birden fazla kullanılmayı gerektirir.

Bu portrede hikayenin ana objesi olan kişiyi görüyoruz. John Poole/NPR

 

Dördüncü Kare : Detayı yakalamak

Bu genellikle unutulan karedir. Detay çekimler özellikle multimedyaların geçişlerinde sıklıkla kullanılır. Masanın üzerindeki fotoğraflar, okuduğu kitap, duvara astığı nesneler… Tüm bunlar bize hikayenin ana kahramınyla ilgili ipuçları verirler ve bir foto röportajın olmazsa olmazlarıdır.

Bu fotoğraftaki detay hikayeyi yansıtmada önemli rol oynuyor. John Poole/NPR

 

Beşinci Kare : Aksiyonu yakalama

Aksiyon kareleri hikayenin ana konusunu birşeyler yaparken gösterir. Bu kareler bazı fotoğrafçıların en mükemmeli yakalamak adına saatlerini, günlerini harcadıkları fotoğraflardır. Aksiyon fotoğrafları bir hikayenin en önemli unsurudur fakat tek ihtiyacınız olanlar değillerdir. Eğer diğer dördünü sağladıysanız ve bu eksikse bile hemen hemen herşeyi tamamlamışsınız demektir. Benim önerim diğer dördünü tamamladıktan sonra sırayı aksiyon fotoğrafa bırakmak.

Aksiyon kareleri hikayenize hareket katar. John Poole/NPR

* Bu yazıyı, ABD’nin foto muhabirliği üzerine eğitim veren saygın kurumlarından Poynter Enstitüsü’nden Keith Jenkins’in yayınladığı makaleden derleyerek bazı notlar ilave edip yayınladım.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>