Fotoğraf Editörlüğü kavramı nedir ?

Yard. Doç. Dr. Melih Zafer Arıcan  – Anadolu Ünv. İletişim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi

Basında, ‘fotoğraf editörlüğü’ kavramı anlam olarak tam yerine oturmamış bir kavramdır.

“Fotoğraf editörü, bir yayında kullanılacak fotoğrafları, yayına hazırlayan kişidir. Ancak bu unvanı taşıyan kişinin, hangi fotoğrafların yayında kullanılacağı konusundaki son sözü söylemesi zorunlu değildir.” (Hicks)

Fotoğrafların yayına hazırlanması konusundaki en önemli işlem, doğal olarak fotoğrafların seçimidir. Bazı yayın kuruluşlarında, fotoğraf seçim işlemi fotoğraf editörüne bırakılırken, bazılarında yayın yönetmeni, ya da diğer yöneticiler fotoğraf editörünün seçimine karışabilmektedir ya da doğrudan kendileri yayınlanacak fotoğrafı seçmek isteyebilmektedir. Bu durum, yayın kuruluşunun iç organizasyonuyla ilintilidir. Hatta her yayın kuruluşunda unvan olarak fotoğraf editörü bile bulunmamaktadır. Fotoğraf şefi, baş fotoğrafçı, fotoğraf sorumlusu gibi unvanlar fotoğraf editörlüğü kavramının yerine kullanılmaktadır

USA Today Newsroom

Editörler yayın kuruluşlarının eşik bekçileri, gündem belirleyicileridir. “Muhabir gazetenin dış gözlem mekanizması, gözleri ve kulaklarıdır, editör ise okuyucuya neyin, nasıl iletilip, neyin iletilmeyeceğine karar veren ‘eşik bekçisi’dir” (Westley, 1980, s. 3). Muhabirlerden ve diğer haber kaynaklarından toplanan haberler, editörler tarafından okur kitlesinin ilgisi ve yayın kuruluşunun politikası doğrultusunda önem sırasına konulmaktadır. Böylece, her gün bazı haberler gazete sayfalarında çeşitli boyutlarda yer alırken, bazı haberler de, gazete sayfasına basılamaz. Editörler toplanan haberleri, nitelikleri ve önemleri doğrultusunda değerlendiren kişilerdir. Ancak, herhangi bir haber ya da fotoğraf gazete sayfasına basıldığında, üzerinde sadece muhabirin adı yazılmaktadır. Editörler yayın organlarının gizli kahramanlarıdır. Her muhabirin haberi ya da fotoğrafı kendi ismiyle yayınlanırken, birçok editörün adı yayın organlarında yer almamaktadır. Bir başka deyişle, editörler haberin ve muhabirin hak ettiği değeri almasını sağlamaya çalışırken, kendileri geri planda kalmaktadırlar.

Dallas Times Herald’ dan Kenn Finkel bir atölye çalışmasında, editörlerin görevlerini şöyle özetlemiştir:

- Editör gazetenin ve yazarın vicdanıdır. Haberin gazete standartlarına uygunluğunu kontrol etmeli ve önüne gelen her habere yardım etmelidir.

- Editör değişiklik yapmadan önce, yazarın neyi anlatmak istediğini kavrayabilmek için, haberi baştan sonuna kadar okumalıdır.

- Haberi okuyucuya daha rahat okutturabilmek için, kelimeler çıkarabilir, dil yapısını düzeltebilir, cümle akışını yumuşatabilir.

- Editör, haberde bütün sorulara cevap verildiğinden emin olmalıdır. Eğer verilmemişse, kendi ya da yazarla birlikte bunu sağlamalıdır.

- Haberin tarafsız olduğundan, habere konu olan taraflara söz hakkı verildiğinden emin olmalıdır.

- Editörün iyi bir yazar olması gerekmemektedir, ama iyi yazıdan anlaması gerekir.

- İyi bir editörün dili sevmesi gerekir. İyi bir yazıyı dinleyerek, sesinden kurgulaması gerekir (Baskette, Sissors, Brooks, 1986, ss. 6-7)

Editörler, bir yayın kuruluşunda muhabirler ile okuyucu arasında bir köprü oluşturmaktadır. Hatta yeni muhabirler için bir eğitici görevi üstlenmektedirler. Editör, muhabirin yazdığı bir haberin kontrolünün yapılması, düzeltilmesi ve en iyi şekilde okuyucuya sunulmasını sağlamaktadır. Haber editörleri ve fotoğraf editörleri aslında çok benzer işler yapmaktadırlar. Haber editörlerinin, haber konusunda gerçekleştirdiği çabayı, fotoğraf editörleri de fotoğraf için gerçekleştirmektedirler.

Bir yayın kuruluşunda, haber editörü, kent editörü, spor editörü, ekonomi editörü, magazin editörü gibi farklı uzmanlık alanlarına ilişkin farklı editörler bulunmaktadır. Fotoğraf da hem farklı bir anlatım dili olması, hem de farklı teknik ve estetik birikimleri gerektirmesi nedeniyle, yayın kuruluşlarında farklı bir editörlük alanıdır. Bu nedenle, genellikle baş editör olarak işlev gören “haber editörü, fotoğrafçılığın teknik yönlerini ve fotoğraf editörlüğü işini başkalarına teslim eder” (Westley, 1980, s. 297). Genellikle fotoğraf editörü olarak adlandırılan bu uzman kişiler, fotoğrafla ilgili konularda diğer editörlere yardım etmektedirler.

Habercilik mesleğinde, metin ve fotoğraflar farklı dil yapısına sahip, ayrı iki anlatım aracıdır. Bu nedenle, bu anlatım araçlarını yönlendiren uzmanlar olarak metin ve fotoğraf editörleri, farklı bilgilerle donatılmış olmaları gerekmektedir. “Fotoğrafçıların metin editörü, metin editörlerininse fotoğraf editörü olmaları için eğitime ihtiyaçları vardır. Her iki grubun da metinle fotoğrafı bir arada kullanmak için yine eğitilmeleri gerekir” (Moen, 1989, s. 52). Metin editörleri, haberlerin yazılı anlatımı konusunda uzmandırlar. Fotoğraf ise, haberlerin görsel olarak anlatımıdır. Bu nedenle, haberlerin yapılandırılmasında, metin editörü, metin üzerinde, fotoğraf editörü ise, fotoğraf üzerinde çalışmaktadır. Metin editörünün fotoğrafı etkin bir şekilde kullanabilmesi için, fotoğrafik dil yapısını Öğrenmesi ve kullanabilmesi gerekmektedir. Bu durumun tersi de fotoğraf editörü için geçerlidir. Metinle fotoğrafı bir arada kullanmak konusunda ise, metin ve fotoğraf editörlerinin ortak çalışma ile, kendi uzmanlık alanlarını birleştirerek en iyi sonuca ulaşabilecekleri düşünülmektedir.

Habercilik mesleğinde çalışan fotoğraf editörleri, haber nosyonuna sahip olmanın yanında, fotoğrafa ilişkin ciddi bir birikime sahip olmalıdır. “Fotoğraf editörleri, fotoğrafçılık hakkında önemli fikirleri, soruları ve tartışmaları bilmeli ki, iyi bir editör olabilsin” (Heyman ve Durniak, 1986, s. 11). Bu özellikler, foto muhabirlere işlerini daha iyi yapabilmelerine yardımcı olabilmek için gereklidir. Bir gazetede çalışan fotoğraf çeken muhabirlerin danışma noktası fotoğraf editörleridir. Özellikle deneyimsiz foto muhabirler için bir yol gösterici olmalıdırlar. Fotoğrafın teknik kontrol mekanizmaları ile, haberin görselleştirilmesindeki etkinin nasıl arttırılabileceği konusunda, gazetelerde danışılabilecek tek sorumlunun fotoğraf editörü olduğu düşünülmektedir.

Fotoğrafların kullanıldığı kitle iletişiminde, fotoğraf editörlüğü çok önemli bir yere sahiptir. “Hemen her şeyin fotoğraflara dayandığı, görsel iletişim tarafından yönlendirilen bir çağda, fotoğraf editörlüğü işlemini anlamak, fotoğrafın günümüz toplumundaki rolünü anlamak için kaçınılmazdır” (Ang, 1996, s. 1). Fotoğraf editörleri, çekilmesini istedikleri, seçtikleri ve yayına hazırladıkları fotoğraflarla gündemi belirleyen kişilerdir. Topluma sunulan her fotoğraf, editörlerin belirledikleri fotoğraflardır. Haber editörleri, seçtikleri haberlerle toplumun gündemini belirlerken, fotoğraf editörleri de seçtikleri fotoğraflarla, toplumun fotoğraflarla yaratılan gündeminin belirlenmesini sağlamaktadır.

Fotoğraf editörleri kitlelere sunulacak fotoğrafları belirlerler. Çeşitli kaynaklardan gelen fotoğrafları, bağlı bulundukları yayın organının amaçları doğrultusunda, seçerek yayına hazır duruma getirmektedirler. “Fotoğraf editörlüğü, resimlendirilmiş bir yayın, tv yayını ya da bir sergi ortaya çıkarmak için belirli amaçlar ve kurallar doğrultusunda, değişik kaynaklardan fotoğraf seçme ve bir araya getirme sürecidir” (Ang, 1996, s. 1). Fotoğraf editörlüğü, bir televizyon kuruluşunda çeşitli kaynaklardan gelen hareketli görüntülerin seçilmesi, yayın amaçları doğrultusunda kurgulanarak yayına hazırlanması; bir galerinin sergi oluşturmasında ise kuratörlük adı verilen, belirli bir kavram çerçevesinde farklı kaynaklardan fotoğrafların bir araya getirilmesi ve sunulması biçiminde karşımıza çıkar. Bu çalışmanın konusunu oluşturan, gazete haber fotoğrafçılığı editörlüğü ise, gazetenin fotoğraf kaynaklarından gelen fotoğrafların seçilerek, gazetenin yayın amaçları doğrultusunda baskıya hazırlanma işlemidir.

Fotoğraf editörleri çeşitli kaynaklardan gelen bütün fotoğrafların arasından, yayınlanacak fotoğrafı seçerken, büyük bir sorumluluk üstlenmektedir. “Fotoğraf editörünün, en mükemmel fotoğrafı seçerken verdiği kararlar fotoğrafçıyı, yayını ve okuyucuyu olmak üzere herkesi korur” (Heyman ve Durniak, 1986, s. 9). Fotoğraf editörünün, yayınlamak üzere seçtiği fotoğrafın, önüne gelen en iyi fotoğraf olması gerekmektedir. Başka bir deyişle, fotoğrafçılar arasında bir ayırım yapmamalıdır. Editör çok ince bir dengeye ulaşarak, hem okuyucuya en etkili fotoğrafın ulaşmasını sağlamalı, hem gazetenin yayın politikasını gözetmeli, hem de fotoğrafçıların çeşitli zorluklarla çektikleri fotoğrafların hak ettiği biçimde yayınlanmasını sağlamalıdır. “Fotoğraf editörleri, yüksek mahkeme yargıçları gibi, kendi zengin bilgi ve deneyimlerine dayanarak, dikkatlice ve iyi düşünülmüş kararlar verdiklerine inanmaktadırlar” (Heyman ve Durniak, 1986, s. 9).

Melih Zafer Arıcan

Bu anlamda fotoğraf editörünün yaptığı iş, haber fotoğrafçısının yaptığı işten çok daha fazla sorumluluk gerektirmektedir. Çünkü fotoğraf editörü hem fotoğrafçıların hakkını korumak, hem çalıştığı gazetenin başarılı olmasını sağlamak, hem de ulaştığı okuyucuya en İyi hizmeti vermek gibi geniş bir görev sorumluluğuna sahiptir.

İyi fotoğraf editörleri, yetenekleri, kararları ve kişisel zevklerini dengeli bîr biçimde uygulama yoluyla, okuyucuyu heyecanlandıran, aydınlatan, yenilikçi ve dikkat çekici fotoğraflarla, çok güzel bir şekilde görselleştirilmiş yayınlara ulaşmayı garanti ederler. İyi fotoğraf editörleri eldiveni elinde, sayfa düzeniyle birlikte çalışır. Her ikisi de yazı ve sanat yönetmenliği tarafından desteklenirken, yazılı metine güç verir. (Ang, 1996, s. 1)

Fotoğraf editörlerinin, okuyucuyu fotoğrafla bilgilendirmenin yanında, fotoğrafın bir yayın organına sağladığı görsel katkıyı da göz önünde bulundurup, fotoğraflarla yayını daha etkili ve görsel olarak daha çekici bir duruma getirmesi beklenmektedir. Bu nedenle fotoğraf editörleri, fotoğrafları görsel açıdan da çekici hale getirmelidir, amaçları haberleri en etkili biçimde sunmaya katkı sağlamak olmalıdır. Gazetenin görsel yapısını kuran sayfa düzeni yönetmenleriyle birlikte çalışarak, seçilen fotoğrafların sayfa içinde konumlandırılması ve boyutlandırılması konularında, en doğru seçimin yapılmasına çaba harcamalıdır. Çünkü fotoğraflar, bir gazetenin en etkili görsel silahlarıdır ve doğru kullanıldıklarında etkisi artacaktır.

İyi bir fotoğraf editörü, fotoğraf takımının başındaki kişi olarak, haber fotoğraflarının olası en yüksek kaliteye ulaşması için, görevine ilişkin bazı özellikler taşımalıdır. Bu özellikler: “Güzel fotoğraf tutkusu, gözünde canlandırma becerisi, güncel ilişkilere hakim olmak, habercilik içgüdüsü, planlama becerisi, fotoğrafçılar hakkında bilgi sahibi olmak, moda eğilimleri bilmek, risk almaya istekli ve iletişim becerisine sahip olmaktır” (Ang, 1996, ss. 37-40).

Bu özellikler biraz açılırsa, bir fotoğraf editörü, öncelikle yaptığı işe saygı duymak bakımından, güzel fotoğrafa tutku ile bağlı olmalıdır ve önüne gelen güzel fotoğrafları etkili bir biçimde kullanarak hakkını vermelidir. Sıradan fotoğraflardan, yaratıcı kadrajlamayla daha etkili fotoğraflar üretebilmek için, güçlü bir gözünde canlandırma becerisine sahip olmalıdır. Gündemdeki konular ve ilişkileri izleyerek ve habercilik içgüdüsüyle de birleştirerek fotoğrafların farklı kullanımlarını yaratabilmelidir. Kendi fotoğraf takımındaki fotoğrafçıları yakından tanıyarak, hangi fotoğrafçının ne tür görevlerden etkili fotoğraflar getirebileceğini bilmeli ve bunu planlama becerisine sahip olmalıdır. Özellikle fotoğraf ve görsel anlatım konularında, moda eğilimleri bilmeli ve çağa ayak uydurmalıdır. Aynı zamanda, yaratıcı ve farklı şeyler deneme riskini göze alabilmeli, işini başarıyla sürdürebilmek için de iletişim becerisine sahip olmalıdır.

Fotoğraf editörleri, gazetelerde fotoğrafçılardan oluşan bir takımın teknik direktörleri gibidir. “Fotoğraf editörü, ancak kullandığı fotoğrafları çeken fotoğrafçılar kadar; fotoğrafçılar ise ancak çektikleri fotoğraftan kullanan ve onları görevlendiren editör kadar iyidir” (Blum, 1981, s. 33). Bu bir takım işidir. Takımda görevini yerine iyi getirmeyen taraflar olduğunda, takımın tamamı başarısız olur. Çok iyi fotoğrafçıların çektiği fotoğraflar, kötü seçilirse ve başarısız bir biçimde yayına hazır hale getirilirse sonuçta etkisiz fotoğraflar ortaya çıkabilir. Aynı şekilde, çok iyi bir fotoğraf editörünün fotoğrafçıları, kendisine kötü fotoğraflar getirdiğinde, fotoğraf editörünün de yapabileceği çok şey yoktur. Bu nedenle, yayınlanacak fotoğrafların en yüksek etkiyi yaratabilmesi İçin, hem fotoğrafçılar, hem de editör üzerine düşen görevi en iyi şekilde yapmaya çalışmalıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>